Veerkrachtig Bestuur
Gemeente Eersel

Vanuit de Provincie is er een nadrukkelijke opdracht neergelegd om als gemeente na te denken over een veerkrachtig bestuur. Dit wil zeggen een bestuur dat de ‘uitdagingen van de toekomst aankan’. Hoe vaag wil je het hebben ? Maar goed, om invulling te kunnen geven aan deze maatschappelijke opgaven, is samenwerken van groot belang. Samenwerken met burgers, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Maar óók de samenwerking tussen overheden (omringende gemeenten) is belangrijk.

Toverwoord
Enkele kernwoorden van Veerkrachtig Bestuur zijn 'democratie', 'betrokkenheid' en 'experimenteerruimte, met nadruk op ‘samenwerking’. Op verschillende gebieden werken we al samen met onze buurgemeenten. Deze samenwerking verloopt echter niet altijd even soepel en efficiënt. Hierin zijn dus nog wel slagen te maken. Volgens enkele partijen binnen de raad van Eersel, is één Kempen-gemeenten dé oplossing voor de stroef lopende samenwerking. Herindeling is het toverwoord. Hiermee verdwijnen de problemen als sneeuw voor de zon. Onzin natuurlijk! Op z'n hoogst is een fusie van gemeenten een voor te stellen stap als de samenwerking reeds goed loopt en de consequenties goed doordacht en vooraf in beeld zijn gebracht.

Het mag duidelijk zijn dat de lokale partij ‘Eersel samen Anders’ niet warm loopt voor een herindeling. Onze inwoners hechten veel waarde aan het behoud van leefbaarheid, betrokkenheid, aan veiligheid en willen niet op afstand gezet worden. We vragen immers van de mensen om mede invulling te geven aan een zelfredzame samenleving met een participatie-cultuur. We willen dat burgers zèlf initiatief tonen en zaken oppikken en oppakken. Het is dan ook volstrekt onlogisch om dan als tegenprestatie je als overheid juist terug te trekken om op afstand te gaan besturen. Zo verwater je de democratische legitimiteit.

Nut en Noodzaak
Er zijn al meerdere gesprekken gevoerd, binnen de raad, maar ook met onze inwoners. Maar nog steeds heeft niemand ons kunnen overtuigen van het daadwerkelijke nut en noodzaak voor een eventuele herindeling; wat is de meerwaarde? Inmiddels kunnen we wel stellen dat het niet kostenbesparend werkt (ook niet op de lange termijn), in tegendeel. Ook de efficiency en kwaliteit van het voorzieningenniveau en dienstverlening gaat niet omhoog. Dit alles is ook uitvoerig beschreven in meerdere onderzoeksrapporten waaronder die van het COELO (het centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden). Het lijkt dat alle gebruikte redenen om een fusie te verantwoorden geen opgeld meer doen. Daarom is de laatste tijd de term Bestuurskracht populair bij voorstanders van opschaling. Een vaag en veelomvattend begrip; je zou kunnen zeggen dat bestuurskracht gaat om de mate waarin een gemeente in staat is om haar ambities te vervullen en uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.

De Gemeente Eersel bestaat uit meerdere kernen die allen waarde hechten aan een leefbare omgeving met een eigen identiteit. Het behouden van voorzieningen zoals scholen, sportparken en gemeenschapshuizen, samen met een rijk verenigingsleven, zijn hierbij van wezenlijk belang.

Onze inwoners zijn in z'n algemeenheid zeer tevreden en wonen prettig en veilig in één van de 6 kernen. We kunnen spreken van een krachtige Gemeenschap (zo staat ook terug te vinden in 'waar staat je gemeente'). Uit deze burgerpeiling komt wel naar voren dat de rol van de overheid als Partner en Bestuurder nog wel enkele stapjes kan maken. Hierbij wordt onder andere gedoeld op een meer faciliterende rol van deze overheid en op een slecht samenspel tussen raadsleden en het college alsook tussen raadsleden onderling. Het imago en de prestaties van onszelf (raadsleden en collegeleden) hebben een flinke deuk gekregen in deze raadsperiode. Uiteraard door met name de val van het college, begin 2016. De betrokkenheid is verminderd en de eerder geuite wens om een kloof met onze inwoners te dichten is totaal mislukt. De opgaven voor de toekomst van Eersel ligt er met name dan ook daarin, dat we gaan werken aan ons imago, dat we weer een meer faciliterende en professionele partner kunnen zijn. We moeten werken aan een veerkrachtige bestuursvorm waarbij we ook onze eigen rollen moeten evalueren en durven te veranderen. Democratische legitimatie en herkenbaarheid van de raadsleden móet verbeterd worden. Hoe kunnen wij (raad, college en Burgemeester) vanuit onze rollen en positie de verbinding met de samenleving naar een hoger plan tillen? ook moeten we een antwoord formuleren op de vraag welke vernieuwde vorm van de representatieve democratie binnen het functioneren van de raad hieraan kan bijdragen.

Opschalen of het samenvoegen van gemeenten is hiervoor niet het antwoord. Uit de enquêtes die omtrent dit onderwerp gehouden zijn, komt heel duidelijk naar voren dat het behoud van de leefbaarheid in alle kernen de grootste prioriteit én zorg heeft en daar ligt dan ook de uitdaging. Cruciaal hiervoor is het op peil houden van het huidige voorzieningenniveau en aandacht voor verbindende factoren.

Samenwerken, dichtbij & betrokken
De maatschappelijke opgaven zorgen ervoor dat we meer en meer moeten gaan samenwerken met de inwoners, verenigingen, ondernemers en onderwijs. Belangrijk dus om dit dichtbij te organiseren. Het is zaak dat we kort op de bal kunnen spelen, burgers betrokken maken bij het 'spel' en zorgen voor behoud van talentvolle spelers.
Uit onderzoeken in meerdere landen, waaronder ook Nederland, blijkt dat de opkomst bij verkiezingen en de betrokkenheid van burgers bij het lokaal bestuur, significant daalt bij gemeentelijke opschaling. Het is belangrijk dat mensen in ieder geval het idee hebben enige invloed te kunnen uitoefenen op het beleid dat hen raakt. Dat inmiddels velen dit idee zijn kwijtgeraakt is een van de grootste problemen waar ons land, en óók Eersel, op dit moment mee worstelt.
Eersel staat er financieel goed voor, mensen zijn tevreden en waarderen hun leefomgeving. Geen reden dus om bestuurlijk te fuseren. Wél moeten we blijven nadenken over de vernieuwende rol van bestuurlijk Eersel en óók moeten we blijvend investeren in een goede samenwerking met andere gemeenten. We werken op vele gebieden immers al samen. Dit zal altijd zo blijven. Ook ná een door sommige gewenste fusie, zal dit zo blijven. Gemeentegrenzen worden feitelijk slechts opgerekt, waardoor weer met de nieuwe grensgemeenten samengewerkt gaat worden. Milieu, duurzaamheid, veiligheid en bereikbaarheid (om er een paar te noemen) houden zich immers niet aan grenzen en zullen dan ook weer samen opgepakt moeten worden.

Gezond verstand
Het is klip en klaar dat samenwerken voor de grotere sociaaleconomische vraagstukken noodzakelijk en belangrijk is, heel belangrijk, maar tegelijkertijd is het van evident belang om op lokaal niveau invulling te geven aan de gewenste maatschappij waarin actief burgerschap wordt gevraagd. Dus sámen dingen oppakken én realiseren van nabijheid en betrokkenheid. Er zullen dan ook altijd opgaven en uitdagingen zijn die te groot zijn voor het servet en te klein voor het tafellaken. Een ideale schaal hiervoor is er niet. Gemeenten zullen altijd meerdere taken hebben, waarvan het bereik niet samenvalt met hun beheersgebied. Dit blijft dus een kwestie van gezond verstand gebruiken.

Eersel samen Anders
Léon Kox